امتحانی- مرکز آمار ایران در تازه‌ترین گزارش خود اعلام کرد که تورم نقطه به نقطه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱۲۹.۸ درصد افزایش یافته است. اما بررسی‌های دقیق‌تر از سوی کارشناسان اقتصادی نشان می‌دهد که تورم سبد غذایی خانوارها بر اساس طبقه‌بندی وزارت رفاه، رقمی نزدیک به ۱۴۵ درصد را ثبت کرده است. در این میان، افزایش قیمت برخی اقلام اساسی رکوردهای عجیبی به جا گذاشته است: روغن جامد ۴۳۱ درصد، روغن مایع ۳۵۴ درصد، تخم‌مرغ ۳۴۳ درصد و مرغ ۲۸۷ درصد گران شده‌اند. هزینه تأمین سبد غذایی یک خانواده ۴ نفره (شامل برنج، گوشت، مرغ، تخم‌مرغ، روغن، حبوبات، قند و شکر، شیر، ماکارونی، ماست و پنیر) در اردیبهشت ماه به ۲۱ میلیون و ۲۱۲ هزار تومان رسیده است. این اعداد و ارقام، تصویری تکان‌دهنده از عمق فشاری است که بر سفره‌های ایرانی وارد شده است.
سهم خوراکی از حقوق ماهانه به ۷۱.۵ درصد رسید
بررسی آمارها نشان می‌دهد که سهم مواد غذایی از حداقل دستمزد، از ۵۳.۹ درصد در اردیبهشت ۱۴۰۴ به ۷۱.۵ درصد در اردیبهشت ۱۴۰۵ رسیده است. یعنی از هر ۱۰۰ تومان حقوق یک کارگر با حداقل دستمزد، نزدیک به ۷۲ تومان صرف خرید خوراکی‌های اساسی می‌شود. در صورتی که کالابرگ به خانوارها تخصیص نمی‌یافت، این رقم به ۸۲.۷ درصد می‌رسید. با چنین آمارهایی، تنها کمتر از ۳۰ درصد از حداقل دستمزد را می‌توان در سایر کالاها و خدمات مانند مسکن، پوشاک، درمان و حمل‌ونقل هزینه کرد. این نسبت در حالی ثبت شده که حداقل دستمزد سرپرست یک خانواده ۴ نفره تنها نزدیک به ۶۰ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است، در حالی که تورم خوراکی‌ها بیش از دو برابر این رقم بوده است. با تداوم مسیر افزایشی تورم و ثابت ماندن حداقل دستمزد در سال ۱۴۰۵، نگرانی از اینکه در ماه‌های آینده تمام حداقل دستمزد صرف هزینه‌های خوراکی شود، کاملاً جدی است.
کالابرگ نفس‌گیر شد، اما نجات‌بخش نبود
وزارت رفاه با تخصیص کالابرگ تلاش کرده است تا بخشی از فشار تورم را از دوش خانوارهای کم‌درآمد بردارد. بر اساس محاسبات، با احتساب کالابرگ، افزایش حداقل دستمزد نسبت به سال گذشته بیش از ۸۴ درصد برآورد می‌شود.
اما این حمایت هرچند حیاتی، نتوانسته است سهم خوراکی از سبد هزینه خانوار را به سطح قابل قبولی بازگرداند. تورم اقلام سبد کالابرگ که شامل ۱۱ قلم کالای اساسی است، رقم ۱۴۴.۸ درصد را در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ثبت رسانده است. یعنی حتی کالاهایی که دولت برای حمایت ویژه انتخاب کرده، با شدیدترین نرخ‌های تورمی مواجه شده‌اند. روغن جامد با ۴۳۱ درصد افزایش و روغن مایع با ۳۵۴ درصد افزایش، در صدر این فهرست قرار دارند.
وزارت رفاه برای مصرف ماهانه یک خانوار ۴ نفره، ۸ کیلوگرم برنج، ۴ کیلوگرم
گوشت گوساله، ۸ کیلوگرم مرغ، ۴ کیلوگرم تخم‌مرغ، ۳.۲ کیلوگرم روغن، ۴.۸ کیلوگرم حبوبات، ۲ کیلوگرم قند و شکر، ۱۲ کیلوگرم شیر، ۲.۸ کیلوگرم ماکارونی، ۱۰ کیلوگرم ماست و ۱.۶ کیلوگرم پنیر را در نظر گرفته است. هزینه تهیه همین سبد حداقلی به ۲۱ میلیون تومان رسیده؛ رقمی که برای بسیاری از خانواده‌ها، کل حقوق ماهانه است.
تورم کشوری، مهمان ناخوانده خراسان جنوبی
هر چند آمارهای رسمی نشان می‌دهد که نرخ تورم در خراسان جنوبی پایین‌تر از میانگین کشوری است، اما این طوفان ملی سفره‌های مردم این استان مرزی را نیز درگیر کرده است. خانواده‌های بیرجندی، قائنی و طبسی نیز مانند سایر هموطنان خود، افزایش قیمت روغن، مرغ، تخم‌مرغ و لبنیات را به خوبی لمس کرده‌اند. در بازار بیرجند هم ، قیمت گوشت فزاینده شده و برنج اینجا هم سر به گرانی گذاشته است . مردمی که سال‌ها به کشاورزی و دامداری سنتی متکی بودند، حالا با معادله سختی روبه‌رو هستند: حقوق اندک، هزینه‌های سرسام‌آور خوراک و فشاری که هر روز سنگین‌تر می‌شود. اصل تورم پابرجاست و هرچند خراسان جنوبی شاید شدت کمتری را تجربه کند، اما پیامدهای آن برای خانواده‌های کم‌درآمد و روستایی، تفاوتی با سایر نقاط کشور ندارد.
سفره‌ای که کوچک‌تر و کوچک‌تر می‌شود
واقعیت تلخ این است که قدرت خرید مردم در برابر خوراکی‌های اساسی، به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده است. سهم ۷۱.۵ درصدی خوراک از حداقل حقوق، یعنی خانواده‌ها ناچارند در سایر هزینه‌های ضروری مانند مسکن، درمان، پوشاک و تحصیل فرزندان با فشاری باورنکردنی دست و پنجه نرم کنند. کالابرگ نفس‌گیر شده، اما نتوانسته است طوفان تورم را مهار کند. اکنون با تداوم مسیر افزایشی تورم و ثابت ماندن حداقل دستمزد در سال ۱۴۰۵، این پرسش جدی مطرح است: آیا در ماه‌های آینده، تمام حداقل دستمزد صرف هزینه‌های خوراکی خواهد شد؟ برای خانواده‌های خراسان جنوبی که با خشکسالی، کم‌آبی و محدودیت‌های اقتصادی دست به گریبان هستند، پاسخ به این پرسش می‌تواند تعیین‌کننده آینده معیشتشان باشد.
آنچه امروز در بازارها می‌گذرد، فقط اعداد و ارقام نیست؛ روایت روزهایی است که سفره‌ها کوچک‌تر و کوچک‌تر می‌شوند.
