دادرس مقدم – امروزه که با برگزاری نمایشگاهها، همایشهای بینالمللی و اطلاع رسانی های گسترده همچون برنامه «ایرانجان» و تعاملات منطقهای، ظرفیت تجاری و صادراتی استان خراسان جنوبی افزایش یافته، ضرورت دارد به یک نکته محوری در مسیر صادرات توجه ویژه شود: کیفیت محصولات.در سالهایی که استان ما به تولیدکننده عمده زعفران، زرشک، عناب و سایر محصولات خاص تبدیل شده، آمارها نشان میدهند که باوجود حجم تولید بالا، سهم صادرات واقعی کمتر از ظرفیت است؛ بهعنوان مثال در مورد زرشک آمده است: «سهم استان در صادرات زرشک و عناب تنها ۲ درصد» علیرغم تولید بالا. بازارهای هدف مانند افغانستان و سایر کشور ها که همسایه ما هستند و از فرصتهای کلیدی صادراتی بهشمار میروند، حساسیت خاصی به استانداردها و اصالت محصول دارند. در حوزه تجارت، شاید گاهی اوقات کیفیت و برند از اهمیت زیادی برای تجار کشور مقابل برخوردار نباشد اما این بدان معنا نیست که کیفیت مهم نیست بلکه نشان میدهد که نیاز به ارتقای سطح کیفی در کالاهای صادراتی ما دارد و گاها محصولات کم کیفیت که از سد نظارت ها می گذرد به ارزش بسیار کمی تبادل می گردد . علاوه بر این، وقتی صادرات مواد خام یا بستهبندی ضعیف میشود، ممکن است محصولات استان در بازار خارجی با مانع مواجه شوند؛ مانعی که ممکن است در ظاهر سیاسی یا تعرفهای باشد اما در باطن ناشی از ضعف کیفیت، عدم تطابق با استانداردها یا عدم کنترل اصالت برند است.بهعنوان مثال، اگرچه استان خراسان جنوبی توانسته رشد صادرات به افغانستان را تجربه کند اما این موفقیت نباید بهمعنای رضایت کامل باشد. زیرا بازارهای هدف بینالمللی حساستر از بازار داخلی هستند و یک محصول با کیفیت پایین میتواند به برند منطقه یا استان آسیب برساند ، آسیبی که ممکن است سالها طول بکشد تا جبران شود.چندی پیش روز کیفیت بود و این یادآوری مهمی بود برای ما که اکنون در بزنگاه تحول صادراتی قرار داریم. این روز باید هشداری برای تولیدکنندگان، مدیران کشاورزی، بستهبندیکنندگان، صادرکنندگان و متولیان استان باشد: کیفیت را بهعنوان استراتژی اول صادرات در نظر بگیریم. اصالت محصولات استان، بهویژه زعفران و زرشک و عناب، یک مزیت رقابتی فوقالعاده است؛ اما این مزیت زمانی تثبیت میشود که کیفیت محصول، استانداردهای صادراتی، بستهبندی حرفهای، برندینگ مناسب و تطابق با نیاز بازار هدف را داشته باشد. طبق مطالعهای درباره زرشک آمده است که برای صادرات موفق «باید از بین باکیفیتترین محصولات انتخاب شود و با حساسیت زیاد عمل کند». در واقع، اگر ما صرفاً به تولید و جمعآوری محصول اکتفا کنیم و از بعد کیفیت، فرآوری، بستهبندی و برندینگ غفلت کنیم، خطر این وجود دارد که «بازار را از دست بدهیم» یا «بازار ما را کنار بگذارد». بازار افغانستان، که یکی از مقاصد عمده صادرات استان است، نیاز به اعتماد دارد اعتماد که با کیفیت، بستهبندی، مستندسازی و برندینگ ایجاد میشود.مدیران استان و فعالان بخش خصوصی باید توجه کنند که اکنون زمانی برای نمایش ظرفیتهاست؛ اما این نمایش باید با پشتوانه کیفی همراه باشد. فرصتهایی که در نمایشگاهها و همایشها به دست آمدهاند، اگر با محصولی بیکیفیت همراه شوند، به تهدید تبدیل میشوند.بنابراین، توصیه جدی این است: اولویت ما باید ارتقای کیفیت، ایجاد زنجیره ارزش، فرآوری محصولات، بستهبندی صادراتی، درج برند منطقهای و استانداردسازی باشد. ابتدا هتل سهستاره برای بازار آماده کنیم – به تعبیری محصول قابل استفاده برای اکثر مشتریان – سپس اگر بازار تقاضا کرد، برویم سراغ محصولات لوکس یعنی هتل پنجستاره کالاهای صادراتی. در پایان، پیام به تولیدکنندگان و صادرکنندگان استان این است: اگر میخواهیم برند «خراسان جنوبی» و «قائم به کیفیت» را بر بازارهای همسایه و بینالمللی حک کنیم، کیفیت را از وعده به عمل تبدیل کنیم، تا نه تنها محصول بفروشیم، بلکه اعتبار خود را حفظ و ارتقا دهیم.زیرا صادرات موفق، زمانی حاصل میشود که محصول ما نه تنها تولید شده باشد، بلکه مورد پسند خریدار، دارای استاندارد، شناخته شده، دارای برند و بازارپسند باشد. استان خراسان جنوبی این ظرفیت را دارد؛ فقط باید کیفیت را محور کند، نه فقط کمیت را وگرنه فرصتها ممکن است بهبود یابند ولی ماندگار نشوند. (لطفاً نظرات و پیشنهادات خود درباره این سرمقاله را از طریق 09155665782 ارسال بفرمایید)
جم – مدیرکل آموزش و پرورش خراسان جنوبی با اشاره به چالشهای تأمین شیر استریلیزه
