کاری- در دل کویر خراسان جنوبی، بانوان هنرمند با عشق و دستان خلاق خود، هنرهای سنتی و صنایع دستی را احیا کردهاند. لیلا شیبانی و دوستش از نهبندان با نقرهکاری و سنگهای طبیعی و مریم همتپور از سریشه با پارچهبافی سنتی و کرکین، نه تنها آثار زیبا خلق میکنند بلکه با اشتغالزایی برای زنان منطقه، پلی به سوی توسعه اقتصادی و پایدار ساختهاند. آثارشان، از سنگ و نقره تا پارچههای خودرنگ و جلیقههای ضدتعریق، جلوهای از فرهنگ، سنت و مهارت ایرانی را به نمایش میگذارد و مخاطب را به سفری زنده در دل هنر خراسان میبرد.
نقره و سنگهای آرامشبخش نهبندان
با ورود به غرفه لیلا شیبانی از نهبندان، بوی نقره تازه و سنگهای صیقل خورده فضا را پر کرده است. لیلا با شور و علاقه درباره این هنر میگوید: نمونههایی که میبینید، شامل صنایع دستی و نقرهکاری هستند. سنگهایی که استفاده میکنیم مثل شجر، عقیق و دیگر سنگهای طبیعی اطراف نهبندان هستند. هر طرحی که داشته باشید، قابش را از نقره برایتان آماده میکنیم.او درباره خواص سنگها ادامه میدهد:این سنگها فقط زیبا نیستند؛ خواص درمانی و آرامشبخش دارند. برخی از آنها انرژی مثبت و شادابی میدهند و میتوانند در زندگی روزمره کاربردهای متعددی داشته باشند.
لیلا شیبانی درباره لباسهای سنتی خراسان توضیح میدهد:ما مجموعهای از لباسهای سنتی داریم که در گذشته استفاده میشدند و اکنون با تغییرات جزئی، به شکل اصیل ارائه میشوند. این لباسها، نشاندهنده فرهنگ غنی خراسان هستند و میتوانند بخشی از هویت محلی را به نسلهای جدید منتقل کنند.او در پایان میگوید:کارهای من سفارشی هم انجام میشوند. اگر مشتری طرح خاصی داشته باشد، پذیرفته میشود و برای او اجرا میکنیم. نمونه کارهایمان در فضای مجازی موجود است و علاقهمندان میتوانند با ما تماس بگیرند. شیبانی نیز بر اهمیت علاقه و عشق به هنر تأکید میکند:
هر هنری بدون علاقه مطرح نیست. اگر کسی میخواهد وارد این حرفه شود، باید عشق و علاقه داشته باشد. با پشتکار و عشق میتوان هم هنر را حفظ کرد و هم درآمد مناسبی داشت.
احیاگر کرکین و پارچههای
خودرنگ سربیشه
در شهرستان سریشه، صدای شانه و نخ، داستان هنر کرکین را روایت میکند. مریم همتپور با شور و اشتیاق عنوان می کند: این هنر شامل سه مرحله است: ابتدا شانهزنی یا حلاجی انجام میشود، سپس نخ تولید شده به پارچه تبدیل میشود و نهایتاً بافت پارچه انجام میگیرد. تمام مراحل با دست انجام میشود و شما میتوانید نمونههای پارچههای تولیدی را در کارگاه ببینید.او درباره کاربرد پارچهها میگوید:پارچهها در سه رنگ شطرنجی و ساده تولید میشوند و با آنها هدبند، زانوبند، شال و حتی جلیقههای برقی تولید میکنیم. این پارچهها خودرنگ، طبیعی و با کیفیت هستند و ویژگیهایی مانند گرمازایی، ضدتعریق، ضد اشتعال و جذب بالای آب دارند؛ یعنی در زمستان مانند چتر عمل میکنند؛ از بیرون خیس میشوند ولی داخل بدن خشک میمانند.این بانوی کارافرین با بیان اینکه این تولیدات مهر اصالت ملی دارند و فرشهای ما نیز ثبت جهانی و ملی شدهاند ، ادامه می دهد: آثار ما
در نمایشگاههای سراسر کشور و فضای مجازی
به فروش میرسند و گردشگران خارجی مشتریان پر و پا قرص این هنر هستند.
اشتغالزایی و توسعه اقتصادی زنان
همتپور درباره اهمیت اقتصادی هنر میگوید
:این هنر میتواند برای زنان منطقه فرصت اقتصادی مناسبی ایجاد کند. حتی خانمها میتوانند در کنار خانهداری و همسرداری، با ۸ ساعت کار روزانه، حداقل حقوقی برای خودشان کسب کنند و در ایجاد مشاغل خانگی نقش داشته باشند. ما با بَرَکبافی توانستهایم برای ۲۰۰ نفر ایجاد اشتغال کنیم و
هنر کرکین را در سطح ملی معرفی کنیم.»این
کارآفرین تصریح کرد: از سال ۷۸ نیز با ایده خود،
صندوق قرضالحسنهای را راهاندازی کردیم تا
مشکلات مادی زنان روستایی را مرتفع سازیم
که امروز این صندوق ۵۵۰ عضو داشته و ماهانه حداقل به ۲۰ نفر وام قرضالحسنه پرداخت میشود.وی که از سال ۸۷ مجری پروژه مرکز رشد زنان کارآفرین شده است، توانسته ۱۲۰ جوان صاحب ایده را شناسایی و آموزشهای مهارتی و تخصصی را به آنان ارائه داده که امروز هرکدام از آنان، بانوانی توانمند و فعال در جامعه شدهاند.
میراث فرهنگی، هویت و آینده پایدار
این دو بانوی هنرمند نه تنها هنرهای سنتی را زنده نگه داشتهاند، بلکه مسیر توسعه اشتغال پایدار و مشاغل خانگی را برای زنان خراسان جنوبی هموار کردهاند. از نقره و سنگ گرفته تا پارچههای اصیل، هر اثر داستانی از طبیعت، سنت و عشق به فرهنگ محلی دارد و مخاطب را به سفری زنده در دل هنر ایرانی میبرد. این آثار، پلی میان گذشته و آینده، فرهنگ و اقتصاد، هنر و زندگی زنان منطقه ایجاد کرده است.
