کاری – در قلبِ کویرِ خراسان جنوبی، مشکلاتِ فنیِ موجود در آموزش مجازی، حجمِ بالایِ کارِ فنیِ اضافی، و فشارهایِ روانیِ ناشی از جنگ، این روزها چالشهایِ جدی در مسیرِ ارائه یِ آموزشِ با کیفیت توسطِ معلمان محسوب میشوند. رفعِ این موانع، نیازمندِ سرمایهگذاریِ هدفمند در حوزه تجهیزاتِ آموزشی، فراهم آوردنِ زیرساختهایِ مناسبِ فنی، و اتخاذِ تدابیرِ لازم برایِ حمایتِ روانی از کادرِ آموزشی است. معلمانِ استان نیز با سرمایِ بیتوجهی، دغدغههایِ معیشتی و حالا، سایهی سنگینِ تبعاتِ جنگ، دستوپنجه نرم میکنند. فراتر از تصویرِ کلاسهای درسِ حضوری، روزگارِ آموزشِ مجازی، رنجهایِ پنهانِ تازهای را بر دوشِ آنان نهاده است؛ رنجهایی که گاه تا عمقِ سفرههایِ خالیِ تابستان، اضطرابِ ناشی از ناامنیهایِ منطقهای و چشمهایِ منتظرِ فرزندانشان کشیده میشود.
امنیت شغلی نداریم
مرضیه معلمِ پایه سوم ابتدایی در یکی از مدارسِ غیردولتی بیرجند، که ۱۲ سال سابقه تدریس دارد، میگوید: امنیتِ شغلی نداریم و نمیدانیم سالِ آینده کجا خواهیم بود. تابستانها و مقاطع حساس که میرسد، انگار فراموش میشویم. هیچ درآمدی نداریم و این یعنی فشارِ مضاعف بر زندگیِ ما و خانوادههایمان. تازه، حالا با اخباری که از جنگ میشنویم، اضطرابِ بیشتری هم به جانمان افتاده است. نمیدانیم این ناامنیها چه تأثیری بر وضعیتِ اقتصادی ما یا حتی روندِ آموزشِ بچهها خواهد گذاشت. علیرضا ، معلمِ فیزیک در دبیرستانهایِ منطقه، به این نکته اشاره میکند که چگونه این بیثباتی، توانِ یاددهی و یادگیری را از معلمان میگیرد: وقتی دغدغهات اجاره خانه و هزینههایِ زندگی باشد، تمرکزت رویِ تدریسِ باکیفیت کم میشود. تازه، اگر هم بخواهی شبانهروزی کار کنی، کیفیتِ محتوا و صدایِ ضبط شده، باز هم به خاطرِ اینترنتِ کُندِ و پیامرسانهایِ داخلی، به خوبی منتقل نمیشود. و حالا، فکرِ جنگ و ناامنی، این نگرانیها را صدچندان کرده است. بچهها هم مضطربند؛ تمرکزشان کمتر شده و این اضطراب، در کلاسهایِ آنلاینِ ما هم دیده میشود. گاهی لازم است به جایِ تدریسِ فیزیک، به سوالاتِشان دربارهیِ جنگ و آینده پاسخ دهیم، که این خودش بارِ روحیِ مضاعفی است.زهرا، معلمِ هنر، این چرخه معیوب را اینگونه توصیف میکند: حقوقِ ما در طولِ سال تحصیلی هم آنقدر ناچیز است که با تورمِ روزانه، هیچ تناسبی ندارد. نه عیدی مناسبی داریم، نه پاداش خوب. تازه، اگر در روزهایِ تعطیلِ غیرمترقبه مدرسه تعطیل شود، همان روز حقوقمان هم کسر میشود. در واقع، ما دوازده ماه را با حقوقِ هفت ماه میگذرانیم. و حالا، با این وضعیتِ جنگ در منطقه، فشارِ روانیِ بیشتری هم تحمل میکنیم. هم نگرانِ وضعیتِ اقتصادیِ خودمان هستیم که مبادا بدتر شود، و هم نگرانِ تأثیرِ این ناآرامیها بر روحیه و آیندهیِ بچهها.
مشکلات فنی و فرسودگی تجهیزات
محمد، از معلمان پرتلاش در حوزه آموزش، با اشاره به محدودیتهای موجود در زیرساختهای فنی، اظهار می کند: امکاناتِ مورد نیاز برای تولید محتوای آموزشی با کیفیت، از جمله میکروفونهای حرفهای و دستگاههای الکترونیکیِ بهروز، در دسترسِ اینجانب و بسیاری از همکارانم قرار ندارد.
این محدودیتها، فرآیندِ آمادهسازیِ فایلهایِ آموزشی را به شدت دشوار ساخته است. وی در ادامه تشریح می کند: به عنوان مثال، در فرآیندِ ضبطِ صدا و تصویرِ محتوایِ درسی، به دلیلِ کیفیتِ پایینِ تجهیزاتِ موجود، بارها و بارها ناگزیر به تکرارِ ضبطِ یک فایلِ آموزشی هستیم تا به سطحِ قابلِ قبولی از کیفیتِ صوتی دست یابیم. پس از آن، مراحلِ فنیِ پیچیدهای چون تبدیلِ فرمتِ فایلها از فرمتهایِ ویدیویی به فرمتهایِ قابلِ ارسال (مانند PDF یا Word) برایِ ارائه به دانشآموزان، ساعتها زمان از وقتِ معلم را به خود اختصاص میدهد. این حجمِ کاریِ فشرده، در کنارِ وظایفِ اصلیِ تدریس، منجر به مشکلاتِ جسمانیِ قابلِ توجهی از جمله دردهایِ مزمنِ گردنی و سوزشِ مداومِ چشمها شده است.
تأثیر ناامنیهای جنگ بر فرآیند آموزش
محمد همچنین به تأثیراتِ روانیِ ناشی از اخبارِ مربوط به درگیریها و ناامنیهایِ منطقهای اشاره و بیان می کند: در شرایطِ فعلی که اخبارِ جنگ و ناامنی، فضایی از اضطراب را در جامعه ایجاد کرده است، دانشآموزان نیز با سوالات و نگرانیهایِ متعددی مواجه هستند. در چنین موقعیتی، نقشِ معلم صرفاً انتقالِ مفاهیمِ درسی نیست، بلکه تلاش برایِ حفظِ آرامشِ نسبیِ کلاس و ارائه یِ پاسخهایِ همدلانه به سوالاتِ دانشآموزان نیز بخشی از وظایفِ خطیرِ معلم محسوب میشود. این امر، خود، بارِ روانی و فشاری مضاعف بر دوشِ معلمان قرار میدهد که نیازمندِ توجهِ ویژه است.
لزوم حفظ آرامش کلاس ها در شرایط جنگی
این معلم، با اشاره به قضاوتهایِ جامعه، تلخند میزند: جالب اینجاست که عدهای از اقوام فکر میکنند ما این روزها در خانههایمان نشستهایم و استراحت میکنیم. نمیدانند که ما شبانهروز در حالِ دویدنیم؛ بینِ ضبطِ محتوا، تصحیحِ تکالیف، پاسخ به صدها پیامِ دانشآموز و اولیا، و در نهایت، تلاش برایِ حفظِ آرامشِ نسبیِ کلاسها در این شرایطِ جنگی. بچهها مضطربند، والدین نگرانند و ما باید هم نقشِ معلم را بازی کنیم، هم مشاورِ مدرسه باشیم. حتی وقتِ خواندنِ پیامِ دوستان وخویشاوندانمان را هم نداریم، چه برسد به رسیدگی به خانواده.
وی، با نگاهی به آینده، اضافه میکند: وقتی این همه فشارِ کاری و روحی را تحمل میکنیم، اما هیچگاه دیده نمیشویم، یا وقتی اخباری میشنویم که از لزومِ جبرانِ تعطیلیها صحبت میکنند، انگار تمامِ این فداکاریها بیمعنی شده است. دلمان میخواهد بدانند که ما معلمها، حتی در شرایطِ ناامنی و اضطرابِ ناشی از جنگ، تلاشمان را میکنیم تا چراغِ آموزش روشن بماند و بچهها تا حدِ امکان از مسائلِ پیرامونِ خود دور نمانند، اما این تلاش، نیازمندِ دیده شدن، حمایت و امنیت است؛ امنیتی که امروز، بیش از هر زمان دیگری به آن نیاز داریم.
هر سال با استرس تمدید قرارداد
سعیده، دانشجوی دکترای ادبیات و معلم مقطع متوسطه با ۱۷ سال سابقه تدریس در بیرجند، میگوید بزرگترین دغدغهاش «بیاطمینانی مطلق» است: هر سال نمیدانیم کدام مدرسه با ما قرارداد میبندد و کدام نه. حتی حق انتخاب نداریم. مدارس غیرانتفاعی بر اساس ظاهر، مدرک و موقعیت اجتماعی نیرو جذب میکنند. تابستانها هیچ حقوقی نداریم؛ یعنی هفت ماه کار میکنیم تا شاید ۱۲ ماه دوام بیاوریم. او همچنین به حضور گسترده بازنشستگان در مدارس غیرانتفاعی اشاره میکند که فرصت
اشتغال را از معلمان جوان میگیرند و تأکید میکند مافیا و گروههای پرنفوذ کنکور در سطح شهر، شرایط را برای معلمان جوان و بهویژه زنان دشوارتر کرده است.
خراسان جنوبی؛ جهش در آموزش، گام بلند در رفاه آموزگاران
در همین حال مدیرکل آموزش و پرورش خراسان جنوبی از بهبود زیرساختها خبر می دهد و می گوید: سرانه فضای ورزشی استان افزایش یافته و پروژه بازسازی مجتمع ورزشی شهپر با اعتبار حدود ۱۵ میلیارد تومان در حال اجراست. وی عنوان کرد: با
وجود دشواریهای موجود، مسیر توسعه آموزشی با جدیت دنبال شد و خوشبختانه اقدامات ارزشمندی در حوزههای مختلف به
ثمر نشست و با توجه به کاهش سرانه آموزشی در بیرجند از ۱۰۵ مدرسه در حال ساخت، ۱۹ مدرسه در مرکزاستان احداث میشود.
مرتضوی با اشاره به اقدامات رفاهی فرهنگیان بیان کرد: برای نخستینبار پاداش پایان خدمت بازنشستگان ۱۴۰۴ بدون تأخیر و بهصورت کامل پرداخت شد، در حالی که پیش از این پرداختها با تأخیر چندساله همراه بود. وی از دیگر اقدامات به صدور ۱۳۲ مجوز مدرسه غیردولتی، هوشمندسازی ۴۰۰ کلاس درس با مشارکت بنیاد علمی آموزشی قلمچی و برگزاری دورههای آموزش هوش مصنوعی برای ۱۰ هزار معلم و ۲۵ هزار دانشآموز اشاره کرد.وی با اشاره به دغدغه معلمان گفت: برخی معلمان با احساس مسئولیت و به صورت جهادی حتی در مساجد و منازل به آموزش دانشآموزان میپردازند، اما برگزاری کلاسها بهصورت رسمی در شرایط فعلی مجوز ندارد. مدیرکل آموزش و پرورش خراسان جنوبی با بیان اینکه استان در بسیاری
از شاخصها پیشتاز کشور است، بیان کرد: کسب رتبه سوم کشور در میانگین دروس نهایی پایه دوازدهم، رتبه اول جلسات شورای آموزش و پرورش، رتبه برتر در حوزه حراست و پدافند غیرعامل و تحقق ۱۰۰ درصدی تعهدات شغلی از جمله این موفقیتهاست.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از کلاسهای درس در بیرجند و دیگر شهرهای خراسان جنوبی بر دوش معلمان قراردادی میچرخد، این نیروها معتقدند جایگاه آنان در نظام آموزشی استان با بیثباتی و فشارهای معیشتی همراه است. گفتوگو با فعالان آموزشی در استان نشان میدهد این مشکلات گستردهتر و عمیقتر از آن است که در ظاهر دیده میشود.
