میرکلانی – علیرغم اینکه بسیاری تصور میکردند با آغاز شرایط جنگی، چرخ پروژههای عمرانی استان کند یا حتی متوقف شود، واقعیت میدانی خراسان جنوبی روایت دیگری دارد؛ حوزه راه، راهآهن، عمران و مسکن نهتنها متوقف نشد بلکه به همت مسئولان اعتباری استان، استاندار و مدیران اجرایی و به ویژه راه و شهرسازی با شتابی قابل توجه پیش رفت و رشد محسوسی را تجربه کرد. امروز استان به کارگاهی فعال تبدیل شده که در آن، صدای ماشینآلات عمرانی حتی یک روز هم خاموش نشد.
در شرایطی که محدودیتهای مالی، تنگناهای لجستیکی و فشارهای ناشی از وضعیت جنگی میتوانست بهانهای برای تعویق پروژهها باشد، مدیران استان مسیر متفاوتی را انتخاب کردند؛ تمرکز بر تکمیل کریدورهای حیاتی، توسعه زیرساختهای ریلی و پاسخ به مطالبات مسکن مردم.
خراسان جنوبی که بهعنوان هاب ترانزیتی شرق کشور شناخته میشود، اکنون در نقطهای تعیینکننده ایستاده است؛ جایی که اتصال به شبکه ریلی سراسری و تکمیل محورهای شمال-جنوب، دیگر یک آرزو نیست بلکه به برنامهای در حال تحقق تبدیل شده است.
مدیرکل راه و شهرسازی استان از پیشرفت ابرپروژه ریلی شرق کشور، افتتاح دهها کیلومتر باند دوم و اجرای طرحهای جدید مسکن خبر داده و تأکید میکند که «فعالیت پیمانکاران حتی یک روز هم تعطیل نشد».
جنگ بود، اما جادهها متوقف نشدند
توسعه باندهای دوم جادهای در شرق کشور همواره یکی از مطالبات جدی مردم بوده است. امسال برنامهریزی برای بهرهبرداری از حدود 100 کیلومتر باند دوم در دستور کار قرار گرفت؛ هدفی که در نگاه اول با توجه به شرایط اقتصادی و جنگی، بلندپروازانه به نظر میرسید.با این حال، تاکنون نزدیک به 25 کیلومتر باند دوم در استان به بهرهبرداری رسیده است. از جمله 5.5 کیلومتر از ورودی شهر فردوس که با حضور استاندار زیر بار ترافیک رفت؛ اقدامی که نشان میدهد پروژهها صرفاً روی کاغذ نماندهاند.کریدور شمال به جنوب که از قلب خراسان جنوبی عبور میکند، حالا با سرعت بیشتری در حال تکمیل است؛ مسیری که تکمیل آن نهتنها ایمنی تردد را افزایش میدهد بلکه نقش مهمی در تقویت ترانزیت ملی دارد.
ماهیرود؛ گره مرزی در آستانه گشایش
محور مرزی ماهیرود از جمله پروژههایی است که سالها با چالشهای امنیتی، اداری و اعتباری مواجه بود. اکنون این مسیر به یکی از اولویتهای جدی استان تبدیل شده است.طبق برنامهریزی انجامشده، امسال 14 کیلومتر از این محور زیر بار عبور میرود و یک قطعه 7 کیلومتری نیز ظرف هفتههای آینده آماده بهرهبرداری خواهد شد. پیشبینی میشود تا پایان سال مجموعاً 25 کیلومتر دیگر تکمیل شود.از مجموع 53 کیلومتر باقیمانده این مسیر، 41 کیلومتر آسفالت شده و عملیات زیرسازی در بخشهای دیگر نیز پیشرفت قابل توجهی دارد. پروژه 120 کیلومتری ماهیرود-فراه نقشی کلیدی در اتصال شرق ایران به شاهراه حلقوی افغانستان ایفا میکند.
اگر روند تأمین امکانات و اعتبارات تداوم یابد، بهرهبرداری کامل این محور در نیمه نخست سال 1405 دور از دسترس نخواهد بود؛ هدفی که در صورت تحقق، معادلات ترانزیتی شرق کشور را تغییر میدهد.
جهش اعتبارات؛ از رکود تا شتاب
یکی از نقاط عطف پروژه ماهیرود، جهش در تأمین منابع مالی است. در سالهای گذشته مجموع اعتبارات تخصیصیافته تنها 2 میلیون یورو بود؛ رقمی که با اهمیت راهبردی مسیر تناسب نداشت.اما با پیگیری مدیریت ارشد استان و تغییر رویکرد در سطح ملی، بودجه پروژه به 10 میلیون یورو افزایش یافت که 3.5 میلیون یورو آن بهصورت نقدی در اختیار پروژه قرار گرفته است. همین تزریق منابع، موتور عملیات اجرایی را دوباره روشن کرد.در مجموع از 117 کیلومتر مسیر، 64 کیلومتر آماده بهرهبرداری است و بخشهای باقیمانده نیز با پیشرفت قابل توجه در حال تکمیل است. این ارقام نشان میدهد پروژهای که سالها درگیر توقفهای مقطعی بود، اکنون وارد مرحله تعیینکنندهای شده است.
ریل امید؛ پیشرفت38 درصدی ابرپروژه شرق
ابرپروژه راهآهن شرق کشور که مطالبه دیرینه مردم استان است، حالا از مرز 38 درصد پیشرفت فیزیکی در بخش زیرسازی عبور کرده است. در سفر ریاستجمهوری، حدود 3 همت اعتبار برای این پروژه مصوب شد.با پیگیریهای انجامشده، بخشی از این اعتبار در همین شرایط سخت اقتصادی تخصیص یافت و به پیمانکاران پرداخت شد. هدفگذاری فعلی رساندن پیشرفت زیرسازی به 50 درصد تا پایان سال است.
برنامهریزی برای آغاز ریلگذاری از سمت گناباد به ایستگاه یونسی و بیرجند نیز انجام شده است؛ اقدامی که پروژه را از مرحله زیرساختی به فاز اجرایی ملموستری وارد میکند.همچنین عملیات اجرایی ایستگاههای راهآهن استان در سال جاری آغاز میشود و با نهایی شدن تملک زمین در بیرجند، ساخت ایستگاه مرکز استان نیز کلید خواهد خورد.
زعفرانیه؛ بزرگترین کارگاه مسکن استان
در حوزه مسکن، فشار تقاضا بهویژه در بیرجند چشمگیر است؛ حدود 11 هزار متقاضی که نیمی از کل متقاضیان استان را تشکیل میدهند. تاکنون 9 هزار نفر پایش و به 5 هزار نفر زمین تخصیص داده شده است.سایت زعفرانیه به بزرگترین کارگاه آمادهسازی زمین در بیرجند تبدیل شده است. به دلیل شرایط خاص توپوگرافی، قراردادی هزار میلیارد تومانی برای بازگشایی معابر آن منعقد شده تا زیرساختها برای تحویل زمینها آماده شود.
پیشبینی میشود تا پایان سال، با تکمیل معابر و آمادهسازی اولیه، بخش مهمی از زمینها به متقاضیان تحویل شود؛ اقدامی که میتواند بخشی از دغدغه جوانان در قالب قانون جوانی جمعیت را کاهش دهد.
شهرکهای جدید؛ پاسخ به موج تقاضا
برای متقاضیانی که هنوز در بیرجند زمین دریافت نکردهاند، گزینههای جدیدی روی میز قرار گرفته است. امکان واگذاری زمین ویلایی در شهرهای همجوار یا شهر محل تولد والدین، یکی از این ظرفیتهاست.در کنار آن، ایجاد شهرک جدید در منطقه «محمدیه» بهعنوان یک خبر امیدوارکننده مطرح شده است. مصوبه اولیه 100 هکتاری اکنون در مسیر افزایش به 300 هکتار قرار دارد تا پاسخگوی بخش قابل توجهی از متقاضیان باشد.همچنین از ظرفیت روستاهای حریم بیرجند با همکاری بنیاد مسکن استفاده خواهد شد. در مناطقی مانند شکرآب که ظرفیت رو به اتمام است، اولویت واگذاری با افرادی خواهد بود که تاکنون از تسهیلات دولتی مسکن استفاده نکردهاند.مجموع این اقدامات نشان میدهد که حتی در شرایط جنگی، نهتنها پروژههای عمرانی متوقف نشد بلکه با انسجام مدیریتی و تأمین هدفمند اعتبارات، شتاب تازهای گرفت. خراسان جنوبی اکنون در آستانه تبدیل شدن به یکی از شاهراههای مطمئن ترانزیتی و یکی از فعالترین کارگاههای عمرانی شرق کشور قرار دارد؛ مسیری که اگر همینگونه ادامه یابد، میتواند آینده اقتصادی استان را متحول کند.
