کاری- حجتالاسلام وحدانینیا، معاون قضایی وحل اختلاف دادگستری خراسان جنوبی، در تبیینی جامع از چالشهای اجتماعی و راهکارهای قضایی، بر نقش حیاتی مشارکت مردمی در تأمین امنیت و کاهش جرم و جنای وحل تعارضات واختلافات تأکید ورزید. وی در نشست با آوا با اشاره به تجربیات ارزشمند ایام نوروز و ماه رمضان در استان خراسان جنوبی، از کاهش چشمگیر فرصتهای ارتکاب جرم و افزایش احساس امنیت در میان شهروندان خبر داد. وحدانی نیا ریشهیابی اختلافات فردی و خانوادگی را سنگ بنای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دانست و در این راستا، داوری حرفهای و تخصصی را راهکاری نوین، کارآمد و کمهزینه معرفی کرد که نه تنها به حل و فصل سریع اختلافات و دعاوی کمک میکند، بلکه با ترمیم روابط انسانی و اجتماعی، به تحکیم پایههای خانواده و جامعه یاری میرساند.
حضور اجتماعی؛ سدی مستحکم در برابر جرم و آسیب در خراسان جنوبی
در عصری که آسیبهای اجتماعی چون تار و پودی در هم تنیده، تار و پود جوامع را هدف قرار دادهاند، حضور فعال و آگاهانه مردم در بطن جامعه، به مثابه سپری پولادین، مانع از نفوذ و گسترش این تهدیدات میشود.
معاون قضایی وحل اختلاف دادگستری خراسان جنوبی، با اشاره به همزمانی ایام نوروز و ماه رمضان با برخی وقایع اخیر، بر این مهم صحه گذاشت و اظهار گرد: “حضور پرشور و گسترده مردم در خیابانها، پارکها و اماکن عمومی، به ویژه در استان خراسان جنوبی، یک عامل بازدارنده قوی در برابر مجرمان و افراد سودجو بود.” این حضور، تنها محدود به افزایش احساس امنیت و کاهش وحشت عمومی نگردید، بلکه به صورت ملموسی، فرصتهای ارتکاب جرم را نیز از مجرمین خاص گرفت .وحدانینیا معتقد است که این پویایی اجتماعی، علاوه بر پیشگیری از وقوع جرائم خرد و کلان، میتواند به بسترسازی برای آشناییهای سالم و شکلگیری پیوندهای ازدواج موفق نیز منجر شود، که این خود، گامی اساسی برای کاهش آسیبهای اجتماعی مرتبط با تجرد، تنهایی و انزوای افراد است.
ریشهیابی اختلافات؛ از حب نفس تا آسیبهای اجتماعی پیچیده
ریشههای بروز اختلافات، اگرچه در نگاه اول ساده به نظر میرسند، اما در عمق خود، به تمایلات بنیادین انسانی و فشارهای جامعه مدرن گره خوردهاند. حجتالاسلام وحدانینیا، “حب نفس” و تضاد منافع را به عنوان عوامل اصلی در شکلگیری اختلافات معرفی کرد و عنوان کرد: “این تمایلات ذاتی، در بستر جامعه امروزی، با در نظر گرفتن فشارهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، میتواند به اشکال گوناگونی بروز کرده و به آسیبهای اجتماعی جدی منجر شود.” وی با ذکر مثالهایی چون اختلافات خانوادگی، موضوع “خانهماندهها” (دختران و پسرانی که به دلیل مشکلات یا عدم یافتن همسر مناسب در سن بالا، ازدواج نکردهاند)، نزاعهای صنفی و اجتماعی، تاکید کرد که بسیاری از معضلاتی که جامعه با آنها دست و پنجه نرم میکند، ریشه در همین اختلافات حل نشده دارد. او افزود: “به عنوان مثال، اختلافات مالی میان اعضای یک خانواده، گاه میتواند به قطع روابط، فروپاشی بنیان خانواده و حتی در مواردی به بروز رفتارهای پرخطر و اعمال مجرمانه منجر شود.”
داوری حرفهای؛ راهکاری سریع، کمهزینه و سازنده برای خراسان جنوبی
در مواجهه با انبوه اختلافات و پیچیدگیهای آن، “داوری حرفهای” به عنوان راهکاری نوین و بسیار مؤثر برای مقابله با این معضلات و پیشگیری از تبدیل شدن آنها به آسیبهای اجتماعی است معاون قضایی دادگستری استان داوری را فرآیندی دانست که در آن، طرفین دعوا با مراجعه به داوران آموزشدیده، بیطرف و امین، به دنبال یافتن راهحلی سازنده و مورد
توافق برای حل اختلاف خود هستند. وحدانینیا با مقایسه این روش با رسیدگی قضایی سنتی، مزایای متعدد آن را برشمرد: “داوری، ضمن صرفهجویی قابل توجه در وقت و هزینه برای طرفین دعوا و دستگاه قضا، فضایی را برای گفتوگو، درک متقابل و همدلی فراهم میکند. این امر به خودی خود، تنشها را کاهش داده و از بروز رفتارهای پرخاشگرانه و تصمیمات شتابزده که غالباً پیامدهای جبرانناپذیری دارند، جلوگیری میکند.” او ابراز امیدواری کرد : این روش، به ویژه برای حل اختلافات خانوادگی و موارد مربوط به “خانهماندهها” در استان خراسان جنوبی، بیش از پیش مورد توجه و استقبال قرار گیرد.
قدرت صلح و سازش؛ ثبت خاطرات تلخ و شیرین، احیای خانواده و جامعه
گاهی، تلخترین خاطرات، درسآموزترین تجربیات را به ارمغان میآورند و شیرینترین پایانها، از دل تلخیها زاده میشوند. معاون قضایی استان، با یادآوری خاطرهای تلخ اما پربرکت از آشتی دادن دو خواهر و پدرشان پس از سالها قطع رابطه به دلیل اختلافات مالی، بر قدرت ترمیمگر صلح و سازش در احیای روابط انسانی و خانوادگی تأکید ورزید.وی با بیان اینکه “این خاطره، همیشه در ذهن من مانده است؛ لحظه در آغوش کشیدن پدر و دختر پس از سالها جدایی، و دیدن لبخند رضایت بر لبانشان، ارزشی فراتر از هر حکم قضایی دارد”، ادامه داد: “این صلح، نه تنها به حل اختلاف مالی پایان داد، بلکه منجر به راهاندازی مجدد کسبوکار مشترک خواهران شد و روابط از دست رفته خانوادگی را احیا کرد.” این تجربه، او را بیش از پیش به اهمیت وقتگذاری و تلاش برای ایجاد صلح و سازش در پروندهها، حتی در دشوارترین شرایط، متقاعد ساخته است.
ابزارهایی برای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و استحکام خانواده
معاون قضایی دادگستری خراسان جنوبی، در جمعبندی سخنان خود، تأکید کرد که هدف اصلی از ترویج و گسترش فرهنگ داوری و صلح و سازش، صرفاً کاهش بار پروندهها از دوش دستگاه قضا نیست، بلکه هدف غایی، پیشگیری از بروز و تشدید آسیبهای اجتماعی و تقویت بنیان خانواده است. وی گفت: “وقتی اختلافات به درستی، با رویکردی سازنده و با در نظر گرفتن جنبههای انسانی و اجتماعی حل و فصل شوند، از بروز طلاق، خشونتهای خانگی، اعتیاد، بزهکاری و سایر معضلات اجتماعی که هزینههای سنگینی بر دوش فرد، خانواده و جامعه میگذارند، جلوگیری میشود.” وحدانینیا از همکاران قضایی در استان خراسان جنوبی صمیمانه خواست تا با جدیت و پشتکار بیشتری این رویکرد پیشگیرانه و سازنده را در دستور کار روزمره خود قرار دهند و با ثبت و به اشتراکگذاری خاطرات شیرین صلح و سازش، گامی مؤثر و ماندگار برای استحکام هرچه بیشتر خانواده و جامعه بردارند.
